Thiết kế chữ trong khoảng thời gian mấy năm nay đã trở nên thu hút hơn với những người trẻ làm sáng tạo. Mình vẫn nhớ về một thời gian các font chữ việt vẫn thường là sự việt hóa từ các font lậu của nước ngoài, sau đó thêm các tiền tố kiểu VNI-, UTM-, SVN-, UVN-,… lâu lâu sẽ có dịp đặc biệt nào đấy, các diễn đàn thiết kế sẽ có sự kiện chia sẻ bộ 3000, 10000 font việt hóa. Cho đến hiện tại mình vẫn còn bộ font khủng ấy trong máy làm kỉ niệm thôi. Mình đã yêu thích và đến với chữ từ những năm đầu cấp 3, với bộ môn mà người làm ký tự pháp beginner nào cũng biết, typo quote và lettering.
Khi tham gia khóa học, điều mình mong muốn là sẽ có được một tầm nhìn rộng hơn, những luồng suy nghĩ mới, những cách thể nghiệm lạ trong thiết kế, mà nếu chỉ với bản thân, mình sẽ khó mà phát hiện ra. Khi chọn bài tập để thực hiện, đề A-08 có thể xem là quen thuộc với mình nhất vì mình có niềm yêu thích nhất định với những con chữ, và đã có một dự án cá nhân liên quan đến chữ cho 36 Days of Type. Nhưng tại sao mình lại chọn một bài tập có đề bài tương tự như thế?
Trước đây, với những dự án liên quan đến chữ, mình vẫn đang thực hiện chủ yếu dựa trên những điều cá nhân mình cảm thụ được thông qua việc xem sản phẩm của những nghệ sĩ khác. Mình bị thu hút bởi tính hào nhoáng của những tác phẩm hand-lettering, và có một thời liên tục xem chúng hằng ngày. Một phần cũng vì đây là bộ môn về chữ dễ tiếp cận, nên mình chọn đây là nơi bắt đầu, nhưng điều đó lại là một con dao hai lưỡi. Khi mình bắt đầu thích các type form và muốn chuyển hướng sang việc thiết kế typeface, việc chuyển từ một bộ môn có nhiều sự tự do hơn sang một bộ môn cần nhiều kiến thức, kỹ thuật và tư duy khiến mình cảm thấy ngộp và dễ chán nản. Vì vậy chọn lựa bài tập lần này là cơ hội để mình thực sự nghiêm túc với type design, và có những lời khuyên từ anh Minh.
Trong giới hạn thời gian của bài tập, để thực hiện bài tập này một cách khoa học và hiệu quả nhất, tránh nhây nhớt, mình nghĩ sẽ cần chọn lựa đối tượng một cách khách quan thông qua yếu tố về lịch sử, cấu trúc và tính gợi mở của con chữ.
Khi chữ latin xuất hiện vào thời La Mã cổ đại, dạng chữ thường chưa được phát minh. Chữ in hoa được sử dụng cho mọi mục đích về truyền tải nội dung, từ khắc đá, đến văn bản pháp lý, thư tín hay viết sách. Khi xã hội ngày càng phát triển kéo theo sự phát triển về công cụ và nhu cầu sử dụng chữ viết ngày một tăng, áp lực về thời gian đòi hỏi người sao chép bản thảo phải tinh chỉnh dạng chữ in hoa chuyên dùng trong khắc đá thành các kiểu chữ thông thường, viết nhanh hơn dùng trong thư pháp. Qua nhiều thế hệ, các kiểu chữ half-unical, full-unical, Carolingian minuscule xuất hiện. Sự phát minh của in ấn sau đó một lần nữa tác động đến phom dáng của những kiểu chữ thư pháp này để trở thành dạng chữ thường hiện đại ngày nay.
Uncial
Half-unical
Carolingian miniscule
Đặt trên bàn cân để so sánh, mình thấy được mỗi bộ chữ đều có tầm quan trọng và vẻ đẹp riêng của chúng. Chữ in hoa có lịch sử phát triển lâu đời, phù hợp cho những người mới bắt đầu làm quen với thiết kế bảng chữ cái bởi tính tương đồng về chiều cao, có sẵn một số quy định để làm theo, các glyphs lặp lại nhiều và không quá phức tạp, tuy nhiên sẽ có phần hơi khuôn khổ và khó truyền tải được tính nhận diện của một bộ chữ. Mặt khác, chữ thường thể hiện nhiều cá tính hơn, đa dạng về phom dáng và thú vị, tính ứng dụng cao hơn vì thường được dùng cho các văn bản, nhưng sẽ khó hơn trong việc xây dựng từng chữ cái và tính hệ thống của bộ chữ. Sau khi cân nhắc, mình đã lựa chọn chữ “R”.
“Chữ R nhìn rất đã. Nó có tất cả: Một nét thẳng đứng, một nét bầu, một nét xiên, và một cảm quan tốt (je ne sais quoi) khiến mọi con chữ đều muốn được trở thành R, và mọi dấu câu đều muốn ở bên R.” - James Edmundson, Ohno Type Co
“Chữ R thực sự là một chữ cái đẹp - cụ thể bởi phần chân xiên và cong, điều đó tạo cơ hội cho những nhà thiết kế có cơ hội hiếm có trong việc đưa vào đó thể nghiệm cá nhân.” - Karen Cheng, Designing Type
Mình cảm thấy chữ “R” là một đối tượng phù hợp để mình nghiên cứu trong bài tập lần này, khi có sự cân bằng về tính cứng và mềm, tính khuôn khổ và tự do, tính chung và riêng trong một con chữ.
Để thống nhất và tránh sai lệch thì mình sẽ sử dụng thuật ngữ tiếng Anh cho các bộ phận của chữ.
Các bộ phận của chữ R
Những cách thể hiện của phần leg chữ R trong những kiểu chữ khác nhau
Những cách thể hiện của phần waist chữ R
Trước khi đi vào việc sketch, mình đã tham khảo qua phần bài làm của những học viên khóa trước, cụ thể là của A-08-Hor (anh Huy Lê), A-08-Nu-190821 (chị Nu), A-08 - LA - 110821 (chị Lan Anh), A08-tt-Chọn Chữ Hoặc Số (chị Trang), cùng phần nhận xét của anh M ở cuối mỗi bài, và có thêm kinh nghiệm và các nguồn tư liệu tốt để hoàn thiện bài của mình hơn (hi vọng).